Terugblik Dag van de Rail 2013

Spoorbedrijven moeten een meer proactieve houding aannemen om de veiligheid op het spoor te verbeteren. Dat zei Tjibbe Joustra, voorzitter van de Onderzoeksraad voor Veiligheid, op de Dag van de Rail in Nieuwegein. “Spoorbedrijven doen niet meer dan voorgeschreven, maar regelgeving loopt per definitie achter. De wet verlangt dan ook van de spoorbedrijven dat ze een veiligheidsbeleid voeren. Je mag er niet vanuit gaan dat iets goed is, alleen omdat je nog niet hoort dat het fout is.” Joustra riep de vervoerders op tot een meer integrale risicoanalyse. “Nu kijkt men vooral naar de risico’s binnen de eigen organisatie, maar juist op de grenzen tussen organisaties gaat het vaak mis.”

 

Veiligheid en Visie waren de thema’s van de zesde Dag van de Rail

Ruim 150 professionals uit de spoorsector waren bijeen in het NBC in Nieuwegein. Naast presentaties door prominente sprekers, waren er kortere bijdrages waarin sprekers hun visie ontvouwden voor het spoor. Ook waren er discussies en parallel sessies op belangrijke deelthema’s. 

Nogal wat deelnemers die met de auto kwamen, waren verlaat door een ongeluk op de A12. Onder hen ook Jeroen Fukken, directeur Openbaar Vervoer en Spoor op het Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Marjon Gout-Van Sinderen, president-directeur van ProRail, nam zijn rol als eerste spreker over. Ze had zich geen betere reclame voor de betrouwbaarheid van het spoorvervoer kunnen wensen.

Op het gebied van veiligheid was ProRail juist die ochtend begonnen met een campagne om de veiligheid bij spoorwegovergangen te verbeteren. De spoorbomen zullen minder lang gesloten blijven in de hoop dat minder mensen een gokje met hun leven wagen en toch oversteken. “Het gaat niet alleen om mensen aanspreken op bepaald gedrag, maar ook om het voorkomen van dat gedrag.” 

Gout-Van Sinderen verwees ook naar de kansen die de economische crisis biedt. “De PvdA pleit nu voor forse investeringen in het spoor. De sector moet die plannen omarmen.” Hoewel ook ProRail te maken heeft met bezuiniging, geeft het bedrijf jaarlijks bijna een miljard euro uit. De invoering van ERTMS komt eraan en de politiek heeft daar al een fors bedrag voor gereserveerd. Maar het duurt nog jaren voor het systeem operationeel is. Daarom moet er nu geïnvesteerd worden in ATB-Vv, dat  ook bij lage snelheden doorrijden bij rode seinen voorkomt. “Het streven is nul voorkombare ongelukken.”

Ingrid Thijssen, directievoorzitter van NS Reizigers is ook voor nu investeren in ATB-Vv. “ERTMS is een mooie techniek, maar heeft zich nog niet bewezen.” Uit het verhaal dat Jeroen Fukken van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu even daarvoor had gehouden was al duidelijk geworden dat de invoering van ERMTS nog een zaak van de lange adem is. “Alleen het principebesluit is daarover genomen. Nu is het zaak te kijken naar hoe je de uitrol laat plaatsvinden.”

 

4e spoorpakket van de Europese Commissie

Fukken vroeg verder aandacht voor het 4e spoorpakket van de Europese Commissie, dat na de zomer door het parlement wordt behandeld. Dat pakket vraag om het opknippen van het hoofdspoornet. Een gruwel voor Ingrid Thijssen en NS Reizigers. “Ik vraag mij af of de Europese Comissie daarbij de reiziger als uitgangspunt heeft genomen.” Thijssen vergelijkt het Nederlandse hoofdspoornet met het lijnennet in Ile de France. Frankrijk heeft al laten weten dat het de regio Parijs zal uitzonderen bij het opknippen van het hoofdspoornet. Dit omdat het spoor te druk bereden is om meerdere partijen op toe te laten.

Dit argument vond weinig weerklank in de discussie die volgde over de verdere decentralisatie op het spoor. Frank van Setten, adjunct-directeur Trein bij Arriva, Manu Lageirse algemeen directeur Veolia Transport, Jeroen Alting von Geusau, regiodirecteur Zuid NS, Patrick van der Broeck, gedeputeerde provincie Limburg en Ingrid de Bondt, gedeputeerde provincie Zuid Holland waren het over één ding roerend eens: De samenwerking tussen vervoerders onderling en met decentrale overheden kan en moet veel beter. Zeker nu in aanloop naar de regionale aanbesteding van de lijnen Zwolle – Groningen, Zwolle – Enschede, Maastricht Randwyck – Roermond en Sittard – Heerlen, naar advies van de Commissie Janse de Jonge . “Samenwerken levert meer reizigers op dan elkaar tegenwerken,” aldus Van Setten. Lageirse wees op de vreemde situatie dat vervoerders bij de aanbesteding afhankelijk zijn van cijfers van concurrent NS. De Bondt vroeg aandacht voor de kosten die de provincie maakt aan regionale buslijnen van en naar stations. Die zou zij graag verrekend zien bij de exploitatie van de stations. Iets waar de NS tot dan toe niet van wou weten. Alting von Geusau hield de deur op een kier en onderschreef dat de samenwerking beter moet. De provincie moet ook duidelijk aangeven welke faciliteiten de stations, die de NS blijft exploiteren, moeten hebben. Van Setten pleitte voor het gezamenlijk aanbesteden van Bus en Rail in de regio. Samenwerking op het hoofdspoornet kan ook prima. In Zwitserland doen ze het al. “Aber in der Schweiz geht alles gemütlich,” aldus van Setten.

Thomas Kaufmann, van het Directoraat Generaal Tansport en Mobiliteit van de Europese Commissie verdedigde het vierde spoorpakket. Dat stelt dat een vervoerder niet meer dan een derde van het totale aantal passagiers mag vervoeren. Alleen kleine landen worden uitgezonderd. Landen als Nederland zullen het hoofdspoornet voor andere partijen moeten openstellen. De reizigers zullen volgens Kaufmann profiteren van de toegenomen marktwerking. Lidstaten werken die marktwerking nu vaak nog tegen door criteria op te stellen waardoor nieuwe toetreders geen kans maken. Nederland is daarin geen uitzondering, beaamde zijn gesprekspartner Johan Keetelaar, directeur Telecom, Post en Vervoer bij Autoriteit Consument en Markt/NMa. “De drempels die de minister heeft opgeworpen zijn deels er oorzaak van dat er sinds 2010 geen nieuwkomers zijn.”

 

Slotwoord

Het slotwoord was aan Tjibbe Joustra die dat zelf wel treffend vond. “Wij komen altijd achteraf nog eens kijken wat er mis is gegaan.” Hij maakte van de gelegenheid gebruik om zijn gehoor om meer scherpte te vragen. “Ongevallen zijn nogal eens het gevolg van al bekende risico’s.” Zo werden  bij het Singelgracht-ongeluk in Amsterdam, voorafgaand aan de botsing, meerdere rode seinen genegeerd omdat de treinen te dicht op elkaar waren gepland. Menselijke fouten moeten wat Joustra betreft zoveel mogelijk worden uitgesloten door technische hulpmiddelen. “ERTMS of ATB-Vv, doe wat mogelijk is. En de onbewaakte spoorwegovergang, past toch niet meer in deze tijd.”

Joustra sloot zijn betoog af met een positieve noot.  “Betrokken partijen pakken de aanbevelingen na het ongeluk in Amsterdam goed op. ProRail heeft veiligheid op het spoor de hoogste prioriteit gegeven.” Over Europese bemoeienis, zoals de aanstaande Europese veiligheidscertificering is Joustra pragmatisch. “Ik zou het helemaal niet erg hebben gevonden als Nederland niet verantwoordelijk zou zijn geweest voor de Fyra.”

Verslaggever Frans van der Vegt

 

Meer informatie? Kijk op Dag van de Rail

 

Bekijk ook

Inwerkingtreding Omgevingswet vraagt extra tijd

De invoering van de Omgevingswet kost meer tijd dan verwacht. Dat schrijft minister Stientje van …